Poranna kawa na balkonie, spacer po parku lub weekendowy wypad do lasu odbywają się przy akompaniamencie ptasich śpiewów. Ich głosy towarzyszą nam niemal każdego dnia, jednak niewielu z nas potrafi wskazać, do jakiego gatunku należą.

Oto sześć ptaków, których śpiew zna niemal każdy Polak.

1. Kos zwyczajny – mistrz porannych koncertów

Kos zwyczajny należy do rodziny drozdowatych. Zamieszkuje niemal całą Europę, a także część Azji, północną Afrykę oraz Australię i Nową Zelandię. Osiąga długość od 24 do 27 centymetrów, a rozpiętość jego skrzydeł wynosi około 34-38 centymetrów. Samce mają czarne upierzenie i żółty dziób, który wraz z wiekiem staje się pomarańczowy. Samice są oliwkowobrązowe i mają brązowy dziób.

Okres lęgowy trwa od marca do lipca, a w miastach ptaki mogą wyprowadzać nawet kilka lęgów w roku. Już pod koniec zimy samce rozpoczynają charakterystyczne, melodyjne śpiewy przypominające dźwięk fletu. Co ciekawe, kosy potrafią naśladować dźwięki z otoczenia i dostosowują głośność śpiewu do warunków – w hałaśliwych miastach śpiewają wyraźnie głośniej.

Posłuchaj śpiewu kosa: Śpiew kosa

2. Sikorka bogatka – mały ptak o donośnym głosie

Sikorka bogatka to najliczniej występujący w Polsce gatunek sikory. Poza Polską występuje w prawie całej Europie, w północno-zachodniej Afryce oraz niektórych regionach Azji. Jest niewielkim ptakiem, który osiąga długość od 13 do 16 centymetrów. Jej głowa jest czarna z charakterystycznymi białymi policzkami, a przez żółty brzuch przebiega czarny pas.

Bogatka to bardzo inteligentny i towarzyski ptak, który często żyje blisko ludzi – w lasach, parkach i ogrodach. Potrafi zapamiętywać miejsca, w których inne ptaki ukrywają pokarm, a nawet je podkradać. Jej śpiew można opisać jako głośny, rytmiczny i łatwy do rozpoznania. Najczęściej przypomina powtarzane, ostre gwizdy lub krótkie fletowe frazy. Dźwięki przypominają regularne, mechaniczne dzwonienie lub stukot, który łatwo usłyszeć nawet w miejskim hałasie.

Posłuchaj śpiewu sikorki bogatki: Bogatka Śpiew

3. Rudzik zwyczajny – niewielki muzykalny ptak

Rudzik zwyczajny to niewielki ptak z rodziny muchołówkowatych. Występuje niemal w całej Europie, Azji Mniejszej oraz zachodniej części Syberii. Charakterystyczną cechą jego wyglądu jest rdzawopomarańczowa pierś i gardło. Spódciała jest jasny, a dziób i nogi mają ciemnobrązową barwę.

Rudzik jest ostrożny, ale niezbyt płochliwy. Najczęściej przebywa w podszycie, krzewach oraz na ziemi, gdzie poszukuje owadów i innych drobnych bezkręgowców. Samce bronią swojego terytorium śpiewem i potrafią skutecznie przepędzać rywali. Ptaki te migrują głównie nocą, choć część populacji pozostaje w Polsce przez cały rok.

Śpiew rudzika jest niezwykle melodyjny i zmienny. Składa się z wysokich, dźwięcznych tonów oraz delikatnych treli. Najintensywniej samce śpiewają wiosną, często także nocą i o zmierzchu.

Posłuchaj śpiewu rudzika: Rudzik śpiew

4. Zięba zwyczajna – jeden z najliczniejszych ptaków w Polsce

Ten mały ptak należy do rodziny łuszczakowatych i jest jednym z najczęściej spotykanych ptaków w Polsce. Występuje w Europie, zachodniej i środkowej Azji, a także północnej Afryce. Jej ciało osiąga długość około 16 centymetrów, a rozpiętość skrzydeł wynosi około 25-28 centymetrów. Zięba ma szarobrązową głowę i grzbiet, jasny brzuch oraz różowawe piersi.

Śpiew zięby należy do najbardziej charakterystycznych odgłosów, jakie można usłyszeć w polskich lasach i parkach. Samce wydają melodyjną pieśń złożoną z dwóch wyraźnych części. Najpierw następuje seria szybkich, rytmicznych dźwięków, a następnie głośne, wyraziste zakończenie. Cały śpiew trwa zwykle od dwóch do trzech sekund i jest wielokrotnie powtarzana, szczególnie w okresie lęgowym.

Posłuchaj śpiewu zięby zwyczajnej: Zięba śpiew

5. Pierwiosnek – niepozorny śpiewak

Pierwiosnek to niewielki ptak z rodziny świstunków. Występuje niemal w całej Europie, a także na rozległych obszarach Azji. Osiąga długość około 10–12 centymetrów. Ma oliwkowozielony grzbiet, jasny spód ciała i cienki dziób.

Pierwiosnek najchętniej zamieszkuje lasy liściaste i mieszane, ale można go spotkać również w parkach oraz większych ogrodach. Żywi się głównie owadami i ich larwami, dzięki czemu pomaga ograniczać liczebność wielu szkodników.

Alexis Lours, CC BY 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0, via Wikimedia Commons

Jego śpiew jest niezwykle charakterystyczny i łatwy do rozpoznania. To regularnie powtarzana seria dwóch prostych gwizdów, przypominająca rytmiczne „cilp-calp” lub „ciff-caff”. Właśnie od tych dźwięków pochodzi angielska nazwa gatunku (chiffchaff). Samce śpiewają niemal bez przerwy od wczesnej wiosny, oznaczając w ten sposób swoje terytorium i przyciągając partnerki.

Posłuchaj śpiewu pierwiosnka: Pierwiosnek śpiew

6. Słowik rdzawy – jeden z najpiękniejszych głosów wśród ptaków

Słowik rdzawy należy do rodziny muchołówkowatych i występuje głównie w Europie Środkowej oraz Wschodniej, a także w zachodniej części Azji. To niepozorny ptak o długości około 16–17 centymetrów. Ma brązowe upierzenie z charakterystycznym rudawym ogonem.

Słowiki zamieszkują wilgotne lasy, parki i zarośla w pobliżu rzek. Do Polski przylatują pod koniec kwietnia, a jesienią odlatują do Afryki, gdzie spędzają zimę.

Śpiew słowika od wieków uznawany jest za jeden z najpiękniejszych ptasich głosów. Składa się z głośnych, czystych gwizdów, melodyjnych treli oraz szybkich, zmiennych fraz. Samce śpiewają przede wszystkim nocą i o świcie, a ich pieśń może być słyszana z odległości kilkuset metrów. Warto dodać, że słowiki potrafią wydawać nawet ponad 200 różnych dźwięków, dzięki czemu jego koncerty są wyjątkowo różnorodne.

Posłuchaj śpiewu słowika rdzawego: Słowik rdzawy

Wsłuchaj się w ptasie koncerty

Następnym razem, gdy usłyszysz poranny śpiew za oknem lub podczas spaceru, spróbuj wsłuchać się uważniej. Być może rozpoznasz kosa, bogatkę, rudzika lub słowika. Z czasem rozpoznawanie ptaków po głosie może stać się równie naturalne, jak rozpoznawanie ich po wyglądzie.