Twój kompas w ekologicznej edukacji!

Czy wiesz, że Tatrzański Park Narodowy wprowadził na swoim terenie woreczki higieniczne dla turystów? Mają one ograniczyć problem tzw. „dzikich toalet w górach”, czyli zaśmiecania gór odchodami oraz środkami higienicznymi przez osoby odwiedzające te rejony. Woreczki te mają kuleczki ograniczające odory i mogą być wyrzucane do pojemnika na odpady zmieszane.

Czy wiesz, że stworzono autonomiczne, elektryczne roboty, które potrafią oczyszczać wody przybrzeżne? Roboty zostały opracowane przez naukowców i inżynierów w Hong Kongu. Pojedynczy robot jest w stanie zebrać nawet do 500 kg odpadów dziennie. Roboty te świetnie radzą sobie obecnie m.in. na wodach Indii i mogą przyczynić się do oczyszczenia rzeki Ganges!

Czy wiesz, że w Stanach Zjednoczonych – według danych za 2022 rok, generuje się  średnio 951 kg odpadów rocznie na osobę? Dla porównania, w Polsce wynik to 367 kg na osobę. USA może się za to pochwalić wyższym stosunkiem odpadów poddanych recyklingowi do odpadów wygenerowanych. Podczas gdy u nas wynosi on 16%, w Stanach Zjednoczonych to 30%. W tym kontekście na podium znajduje się jednak Korea Południowa, gdzie stosunek wynosi aż 54%!

Czy wiesz, że jezioro Maracaibo w Wenezueli nazywane jest często światową „stolicą piorunów”? Występują tam silne wyładowania atmosferyczne, a pioruny można tam zaobserwować od 140 do 160 dni w roku. Wyładowania potrafią trwać nawet do 10 godziny dziennie! Na wyjątkowe zjawisko składają się styk ciepłego i wilgotnego powietrza unoszące się nad jeziorem w połączeniu z chłodnym powietrzem z Andów, które sprzyjają powstawaniu chmur burzowych.

Czy wiesz, że podczas 30 Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu woda stała się centralnym komponentem w agendzie działań adaptacyjnych i mitygacyjnych? Jest to ogromny krok na przód w ciągu ostatnich 10 lat rozmów na temat zmian klimatycznych, podczas których woda stanowiła marginalną część założeń.

Czy wiesz, że do topnienia lodowców przyczynia się nie tylko zwiększona temperatura powietrza, ale również cieplejsza woda oceaniczna? Skutek oddziaływania cieplejszej wody widoczny jest między innymi w przypadków lodowców Antarktydy Zachodniej. Lodowce te są nadtapiane przez cieplejsze wody.  Obecne średnie opady śniegu w głębi lądolodu nie nadążają na odbudowywaniem masy, w tym czoła lodowca, na które wpływa woda oceaniczna.

Czy wiesz, że zanieczyszczone powietrze przyczynia się do skracania średniej długości życia? W 2022 roku badania wykazały że zanieczyszczenie pyłem może skrócić życie nawet o 2,2 lata! Wpływ zanieczyszczenia powietrza pyłami PM2.5 na zdrowie ludzi porównywalne jest do wpływu palenia papierosów. Co więcej, dane z 2023 roku wykazują, że globalne zanieczyszczenie pyłami o tej średnicy było większe o 1,5% w porównaniu do roku poprzedniego. Dbajmy o czyste powietrze!

Czy wiesz, że większość tlenu na ziemi nie powstaje za sprawą lasów, ale oceanów i mórz? To właśnie zbiorniki wodne, a w zasadzie żyjące w nich algi i inne organizmy wodne produkują najwięcej tlenu poprzez fotosyntezę. Generują od 50-80% całego tlenu wykorzystując światło słoneczne, wodę oraz dwutlenek węgla. Dużym producentem tlenu jest m.in. fitoplankton, a niektóre organizmy mogą produkować tlen nawet w ciemności.

Czy wiesz, że ciśnienie atmosferyczne określamy jako siłę, z którą słup powietrza naciska na powierzchnię Ziemi? Mierzone jest za pomocą barometru i najczęściej podaje się je w hektopaskalach (hPa). Wartość ciśnienia zależy od wysokości nad poziomem morza, temperatury powietrza, szerokości geograficznej oraz gęstości powietrza.

Czy wiesz, że jedną z najczystszych wód źródlanych na świecie zawierają źródła Waikoropupu w Nowej Zelandii? Są to największe źródła słodkiej wody w Nowej Zelandii i znajdują się niedaleko miasta Nelson. Ich wydajność to ponad 2 miliony litrów wody na dobę! Przejrzystość wody tych źródeł wynosi aż 63 metry! Najczystsze jezioro na świecie również znajduje się w tym kraju i jest to Blue Lake (Rotomairewhenua).

Czy wiesz, że źródło najważniejszych systemów rzecznych Azji znajduje się w Himalajach? Systemy Indusu, Gangesu z Brahmaputrą oraz Jangcy i Huang He (Rzeki Żółtej) posiadają swoje źródła w Himalajach. Same systemu odpowiadają za nawadnianie obszarów rolnych i zapewnienie wody pitnej dla ponad miliarda ludzi!

Czy wiesz, że obieg wody w tundrze jest pełen sprzeczności? Opady w tundrze są bardzo niskie i wynoszą zazwyczaj mniej niż 250 mm rocznie, latem natomiast zdaje się być bardzo wilgotna. Niskie temperatury spowalniają parowanie, a wieczna zmarzlina uniemożliwia wodzie wsiąkanie w głąb gruntu, co powoduje tworzenie się licznych bagien i rozlewisk. Mimo wszystko, tundra bywa czasem nazywana „zimną pustynią”.

Czy wiesz, że zamknięte kopalnie można przekształcić w farmy fotowoltaiczne? W Europie zidentyfikowano 446 kopalni węgla, które mogłyby zasilić energią kraj, o powierzchni porównywalnej do Niemiec. Takie zagospodarowanie terenu mogłoby spowodować wygenerowanie około 15% całej obecnej mocy solarnej na świecie. Jest to ciekawy sposób na rekultywację terenu!

Czy wiesz, że największa na świecie kopalnia znajduje się w Afryce? Jest to kopalnia złota Mponeng zlokalizowana w Republice Południowej Afryki, w pobliżu Johannesburga. W najgłębszych miejscach głębokość kopalni liczy nawet 4 km poniżej poziomu gruntu, a temperatura na dnie wynosi 66ºC! Trudne warunki pracy wymusiły zainstalowania szeregu instalacji klimatyzujących oraz zabezpieczających.

Czy wiesz, że odczyn pH gleby określany jest w skali od  0 do 14? Wartość 7,0 oznacza glebę obojętną, powyżej 7,0 glebę zasadową (alkaliczną), natomiast poniżej 7,0 glebę kwaśną. Odczyn gleby określa dostępną w niej zawartość składników odżywczych, potrzebnych roślinom. W zależności od rośliny, którą chcemy uprawiać, możliwe jest różne pożądane pH.

Czy wiesz, że kaczki potrafią pływać zaraz po wykluciu? Niektóre gatunki potrafią również nurkować, aby zdobyć pokarm. W przebywaniu pod wodą pomagają im specjalne gruczoły. Pokrywają one pióra oleistą substancją, która tworzy nieprzemakalną powłokę. Dzięki niej, kaczki są niemal wodoodporne. Ponadto, dzięki specjalnemu mechanizmowi krążenia krwi, nie odczuwają w nogach zimna!

Czy wiesz, że latające wiewiórki nazywają się polatuchy? Są to małe gryzonie z rodziny wiewiórkowatych, które potrafią szybować na odległość nawet 150 metrów. Umożliwia im to błona skórna między przednimi i tylnymi kończynami zwana patagium. Polatuchy spotkać można głownie w lasach iglastych i mieszanych Eurazji, a w Polsce, nieliczne osobniki zamieszkują Puszczę Białowieską.

Czy wiesz że niektóre rośliny w widoczny sposób reagują na dotyk? Należy do nich Mimoza wstydliwa. Piękne, zielone liście tej rośliny składają się i opadają w kilka sekund po ich dotknięciu. Dzieje się tak również, gdy Mimoza wstydliwa poczuje wstrząs. Jest to ciekawy mechanizm ochronny, a na powrót do swojego pierwotnego położenia potrzebuje około 15-20 minut.