Wiele osób uważa, że największe ryzyko spotkania kleszcza pojawia się podczas spaceru po lesie. Eksperci od lat zwracają jednak uwagę, że coraz częściej można je spotkać także w miejscach, które odwiedzamy na co dzień. Miejskie parki, skwery czy nawet przydomowe ogródki mogą być idealnym środowiskiem dla kleszczy.

Gdzie można spotkać kleszcze?

Mitem jest przekonanie, że kleszcze żyją wyłącznie w lasach i na terenach wiejskich.

Kleszcze pojawiają się tam, gdzie występują ich naturalni żywiciele, między innymi jeże, ptaki, dziki, sarny czy lisy. Z tego powodu można je spotkać nie tylko w lasach, ale również w miejskich parkach, skwerach, na terenach nadrzecznych, nieużytkach czy pasach zieleni.

Najczęściej przebywają w ściółce, niskiej roślinności oraz na krzewach, gdzie oczekują na swoich żywicieli. Wbrew popularnemu mitowi nie spadają z drzew, lecz przyczepiają się do ludzi i zwierząt podczas kontaktu z roślinami. Dlatego najważniejsza jest odpowiednia ochrona nóg – zakryte buty, skarpety i długie spodnie.

Jak podaje portal kleszcze.info.pl, miejskie parki mogą być miejscami o wysokim ryzyku kontaktu z kleszczami. Badania prowadzone w różnych miastach wykazały duże zagrożenie m.in. w warszawskim Lasku Bielańskim i Łazienkach Królewskich, a także w poznańskich Uroczysku Golęcin i Uroczysku Malta. Wysoką obecność kleszczy odnotowano również w Olsztynie, nawet na terenach rekreacyjnych, takich jak Plaża Miejska.

Kiedy kleszcze są najbardziej aktywne?

Kleszcze są aktywne cały dzień, jednak największą aktywność wykazują w godzinach porannych oraz późnym popołudniem, gdy temperatura jest umiarkowana, a wilgotność powietrza wyższa. W czasie największych upałów chowają się wśród roślinności, jednak nie oznacza to, że znikają całkowicie.

Pajęczaki przyciąga przede wszystkim wydychany przez ludzi dwutlenek węgla, ciepło ciała i substancje obecne w pocie. Ich uwagę mogą zwracać także intensywne, słodkie perfumy.

Jakie choroby przenoszą kleszcze?

Podczas wysysania krwi kleszcze mogą przenosić do organizmu człowieka groźne patogeny wywołujące poważne choroby.

Kleszcze mogą być nosicielami między innymi:

• Boreliozy – choroby bakteryjnej, której początkowym objawem jest często charakterystyczny, pierścieniowaty rumień wędrujący. Warto jednak pamiętać, że nie występuje on u wszystkich zakażonych. Nieleczona borelioza może prowadzić do powikłań neurologicznych oraz stawowych.
• Kleszczowego zapalenia mózgu (KZM) – choroby wirusowej, która może prowadzić do zapalenia mózgu lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.
• Anaplazmozy – choroby bakteryjnej objawiająca się gorączką, bólami mięśni oraz osłabieniem organizmu.
• Babeszjozy – choroby groźnej dla psów, choć istnieją przypadki zachorowania wśród ludzi. Jej objawy to gorączka, anemia, osłabienie.

Wiele z tych chorób objawia się z opóźnieniem, co utrudnia ich wczesne wykrycie.

Jak chronić się przed kleszczami?

Odpowiednie środki ostrożności mogą znacznie zmniejszyć ryzyko ukąszenia przez kleszcza. Oto sprawdzone sposoby ochrony:

• Noś długie ubranie w miejscach, gdzie mogą występować kleszcze. Zakrywaj kostki, nadgarstki, szyję i głowę.
• Unikaj gęstych zarośli i wysokiej trawy.
• Stosuj repelenty, czyli środki odstraszające kleszcze, dostępne w aptekach i drogeriach.
• Po powrocie z łąki, lasu czy parku obejrzyj swoje ciało.
• Zaszczep się przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu.

Jak prawidłowo usunąć kleszcza?

Kleszcza należy usunąć jak najszybciej po jego zauważeniu. Najlepiej zrobić to za pomocą pęsety lub specjalnego przyrządu do usuwania kleszczy, dostępnego w aptekach.

Pasożyta należy chwycić jak najbliżej skóry i wyciągnąć zdecydowanym, płynnym ruchem. Po usunięciu miejsce ukąszenia warto zdezynfekować.

Podczas usuwania kleszcza nie należy go wykręcać, smarować tłuszczem, alkoholem ani innymi substancjami. Takie działania mogą zwiększyć ryzyko przedostania się patogenów do organizmu.

Kleszcze a zwierzęta domowe

Kleszcze stanowią poważne zagrożenie nie tylko dla ludzi, ale również dla zwierząt domowych. Psy i koty są narażone na choroby odkleszczowe, w tym babeszjozę, która w przypadku psów może mieć bardzo ciężki przebieg, a nawet prowadzić do śmierci.

Aby ograniczyć ryzyko zakażenia, warto regularnie stosować preparaty chroniące przed kleszczami, takie jak obroże, krople typu spot-on czy tabletki. Po każdym spacerze dobrze jest dokładnie sprawdzić sierść i skórę zwierzęcia, zwłaszcza w okolicach uszu, szyi, pach i między palcami.

Należy również pamiętać, że kleszcze mogą zostać przyniesione do domu przez zwierzę. W takiej sytuacji pasożyt może przenieść się ze zwierzęcia na człowieka, dlatego profilaktyka jest ważna dla bezpieczeństwa całej rodziny.