Drugie życie bioodpadów. Jak powstaje kompost?

Wiosna i lato to czas prac w ogrodach, na działkach i balkonach. Wraz z tym okresem pojawia się także coraz więcej bioodpadów: liści, skoszonej trawy czy gałęzi. Choć często traktujemy je jak zwykłe odpady, mogą one zyskać drugie życie jako kompost lub źródło energii.

Jak przebiega proces przetwarzania bioodpadów i w jaki sposób samodzielnie przygotować kompost?

Czym jest kompost?

Kompost to naturalny nawóz organiczny powstający w wyniku rozkładu odpadów biodegradowalnych, takich jak: resztki warzyw i owoców, skoszona trawa, gałęzie, liście, fusy po kawie i herbacie, obierki czy skorupki jaj.

Proces rozkładu tych odpadów zachodzi dzięki mikroorganizmom, bakteriom oraz dżdżownicom, które przekształcają je w bogaty w składniki odżywcze kompost. Poprawia on strukturę gleby, zatrzymuje wilgoć, a także dostarcza roślinom cennych minerałów.

Co dzieje się z bioodpadami?

W Polsce segregacja bioodpadów jest obowiązkowa, jednak niewiele osób zastanawia się, co dzieje się z nimi później. Trafiają one do specjalnych instalacji, kompostowni i biogazowni, których zadaniem jest odzysk oraz przetwarzanie odpadów biodegradowalnych.

Według najnowszego raportu PIB „Bioodpady komunalne posegregowane i poddawane recyklingowi u źródła w Polsce”, w 2024 roku selektywnie zebrano ponad 2,8 mln ton bioodpadów. Średnio jeden mieszkaniec Polski posegregował i poddał recyklingowi około 97 kg odpadów biodegradowalnych.

Recykling bioodpadów opiera się na naturalnych procesach biologicznego rozkładu materii organicznej. Odpady poddawane są procesom:

• kompostowania – czyli tlenowego rozkładu materii organicznej,
• fermentacji – beztlenowego procesu prowadzącego do powstania biogazu.

W procesie fermentacji powstaje biogaz zawierający głównie metan i dwutlenek węgla. Po odpowiednim oczyszczeniu może on zostać wykorzystany do produkcji energii elektrycznej i cieplnej. Kompostowanie natomiast przebiega w warunkach tlenowych i prowadzi do powstania kompostu bogatego w substancje odżywcze. Kompostowanie i fermentacja to procesy naturalnie występujące w przyrodzie, jednak dzięki nowoczesnym instalacjom mogą odbywać się szybciej i w kontrolowanych warunkach.

Biokompostownia – drugie życie bioodpadów

Jednym z przykładów zagospodarowania bioodpadów jest instalacja znajdująca się w Poznaniu. Odpady biodegradowalne gromadzone w mieście są tam przetwarzane na energię elektryczną, cieplną oraz kompost.

Proces technologiczny odbywa się w zamkniętej hali, co ogranicza emisję nieprzyjemnych zapachów i wpływ instalacji na otoczenie. Fermentacja i kompostowanie prowadzone są w szczelnych komorach, a dodatkowo powietrze z wnętrza hali przechodzi dwustopniowy proces oczyszczania.

Jednym z produktów powstających w poznańskiej Biokompostowni jest kompost Agro-Felek 2.0, który wzbogaca glebę w substancje organiczne i składniki pokarmowe, poprawiającego jej właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne. Może być stosowany zarówno w uprawach rolniczych, jak i przy pielęgnacji trawników czy roślin ozdobnych. Mieszkańcy mogą zakupić kompost Agro-Felek 2.0 w poznańskich Punktach Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) przy ul. Meteorytowej 1 w Suchym Lesie oraz przy ul. Wrzesińskiej 12 w Poznaniu.

Jak przygotować kompost?

Własny kompostownik to świetny sposób na ekologiczne wykorzystanie odpadów roślinnych i kuchennych. Dzięki niemu można ograniczyć ilość wyrzucanych śmieci i jednocześnie stworzyć naturalny nawóz do własnego ogrodu.

1. Przygotowanie miejsca

Najlepiej wybrać zacienione i osłonięte miejsce w ogrodzie. Kompostownik powinien mieć kontakt z ziemią, aby mikroorganizmy i dżdżownice mogły swobodnie uczestniczyć w procesie rozkładu.

2. Warstwa drenażowa

Na dnie kompostownika układamy warstwę drenażową, która umożliwi przepływ powietrza (np. gałęzie).

3. Warstwa chłonna

Następnie tworzymy warstwę chłonną, np. z ubiegłorocznego kompostu, ziemi ogrodowej, torfu lub słomy, aby zatrzymać składniki odżywcze i zapobiec ich wypłukiwaniu przez deszcz.

4. Dodawanie odpadów

Na tak przygotowany kompostownik wyrzucamy odpadki, przekładając je naprzemiennie ziemią lub torfem.

Do kompostownika można wrzucać:

• obierki warzyw i owoców,
• fusy po kawie i herbacie,
• skoszoną trawę,
• liście,
• rozdrobnione gałęzie,
• skorupki jaj.

5. Napowietrzanie kompostu

Co około dwa miesiące warto przemieszać kompost, aby przyspieszyć proces rozkładu.

6. Odpowiednia wilgotność

Zawartość kompostownika nie powinna być zbyt sucha. Podczas dłuższych okresów bez deszczu warto ją podlewać.

Czego nie wrzucać do kompostownika?

Do kompostownika nie powinny trafiać:

• mięso i kości,
• nabiał,
• tłuszcze,
• odchody zwierząt,
• chore rośliny,
• plastik, szkło i metal.