Ważne Międzynarodowe ekologiczne święto! Dołóż swoją cegiełkę do ochrony planety

30 marca już po raz czwarty obchodzimy Międzynarodowy Dzień Zero Waste. To nie chwilowa moda, lecz świadomy styl życia. Traktując ekologię jako kreatywną przygodę, a nie przykry obowiązek, zapraszamy na wspólne zgłębienie tematu i zainspirowanie się naszymi pomysłami na prośrodowiskowe zmiany.

Czym jest Zero Waste?

W dosłownym tłumaczeniu to „brak śmieci” albo „brak marnowania”. W rzeczywistości to podejście, które polega nie tylko na maksymalnym zmniejszeniu ilości wytwarzanych odpadów, ale również na ponownym wykorzystaniu przedmiotów, wdrożeniu gospodarki o obiegu zamkniętym czy rezygnacji z opakowań jednorazowych. Idea ta opiera się na trwałej zmianie nawyków, a nie tylko na sezonowym trendzie.

Zero Waste – od czego zacząć?

Przygodę z Zero Waste najlepiej zacząć od przeanalizowania aktualnych przyzwyczajeń. Pamiętajmy, że duże zmiany najlepiej wprowadzać małymi krokami. Zidentyfikuj największe źródła problemów i to na nich na początek się skup. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, przyjrzyj się zawartości swojego kosza na śmieci.

Jeśli stwierdzisz, że problemem w Twoim życiu jest nadmierne korzystanie z plastiku to na początek warto zamienić jednorazowe produkty na ich wielorazowe odpowiedniki. Nie musisz od razu wprowadzać rewolucji w swojej rodzinie. Stopniowo zamień plastikowe butelki na bidon czy termos, foliowe reklamówki na torbę materiałową a woreczki śniadaniowe zastąp śniadaniówką czy innym wielorazowym pojemnikiem.

Jeśli natomiast zdajesz sobie sprawę, że marnujesz sporo jedzenia, a tym samym wyrzucasz nie tylko odpady, ale i własne pieniądze to też mamy wiele możliwości, żeby ten proces zatrzymać. Na początku na pewno będzie to od Ciebie wymagało większego zaangażowania, jednak gdy zmiany te wejdą Ci w nawyk stanie się to naturalne.

Zaczynając od początku, czyli momentu, gdy żywność trafia do Twojego domu – planuj nie tylko zakupy, ale także posiłki z pełnym wykorzystaniem zakupionych produktów. Pamiętaj, że większość gotowych dań możesz zamrażać albo wekować – nie bój się tego. Jest to też świetna pomoc w szybkim przygotowaniu obiadu, w dni, gdy nie masz czasu na gotowanie. Żywność o dłuższej dacie przydatności do spożycia, którą spożywasz na co dzień, kupuj w większych opakowaniach. Pamiętaj o ich właściwym przechowywaniu – część produktów musi być trzymana w lodówce, a część lubi tylko suche, szczelne pojemniki.

Jedząc w kawiarniach i restauracjach też możesz zadbać o niemarnowanie jedzenia. Tam niezjedzone przez nas potrawy na pewno zostaną wyrzucone. By temu zapobiec zapakuj resztki jedzenia i zjedz je w domu. Pamiętaj, że jedzeniem też możesz się podzielić. Zarówno ze swoimi najbliższymi ale w Polsce działają tez liczne jadłodzielnie. Tym sposobem, zamiast marnować produkty podziel się nimi z potrzebującymi.

Zero Waste to nie tylko mniej śmieci.

Idea ta przenika wiele dziedzin życia- od ograniczenia nadmiernej  konsumpcji i konserwacji sprzętów, przez rezygnację z drukowania zbędnych dokumentów, aż po pielęgnacje ubrań i kompostowanie bioodpadów. Zero Waste zachęca do naprawiania przedmiotów oraz weryfikacji, czy wszystko musimy posiadać na własność  (książki, narzędzia czy odkurzacz piorący, a nawet zabawki można przecież wypożyczyć). To także oszczędzanie wody i energii, wymiana żarówek na LED-y czy stosowanie akumulatorków zamiast zwykłych baterii.

6R jako główne zasady idei Zero Waste

Zasady 6R (wcześniej 5R) to najprościej mówiąc zasady niemarnowania.

1. Odmawiaj (refuse) – unikaj rzeczy zbędnych, w nadmiarze, jednorazowych i nadmiernych opakowań. W praktyce: rezygnuj z jednorazowych próbek, zamiast lodów w kubeczku wybierz takie w wafelku, odmawiaj niepotrzebnych gadżetów – kolejnego breloczka czy smyczy.
2. Ograniczaj (reduce) – zmniejsz zużycie surowców, wybieraj produkty trwałe i naprawdę potrzebne. W praktyce:  ograniczaj konsumpcję: zamiast kupować – wypożyczaj, ogranicz zakup sezonowy dekoracji do domu, ograniczaj zakup nowego sprzętu czy gadżetów tylko dlatego, że wyszedł nowy model.
3. Użyj ponownie (reuse) – korzystaj z produktów wielokrotnie lub korzystaj w nowy sposób. W praktyce: nadaj rzeczom drugie życie: niepotrzebne rzeczy oddaj lub odsprzedaj.
4. Segreguj i przetwarzaj (recycle) – prawidłowo segreguj odpady, aby mogły zostać poddane recyklingowi. W praktyce: naucz się prawidłowej segregacji, odpady niebezpieczne i problemowe zawieź na PSZOK.
5. Odzyskuj / Kompostuj (recover/rot) – pomyśl, jak możesz przyczynić się do odzysku energii lub surowców z odpadów w bezpieczny sposób. W praktyce: odpady organiczne wyrzucaj do kompostownika, zamiast do odpadów zmieszanych, tym sposobem pozyskasz naturalny nawóz – kompost.
6. Naprawiaj (repair) – zamiast wyrzucać zepsute rzeczy, staraj się je naprawić i wydłużyć ich życie. W praktyce: dziurawe buty zanieś do szewca, do popsutej pralki wezwij fachowca, popsuty telefon zanieś do serwisu.

A co jeśli Zero Waste to dla nas za dużo?

Jeśli Zero Waste wydaje Ci się zbyt radykalne, zacznij od Less Waste. To łagodniejsza forma, która skupia się na ograniczeniu, a nie całkowitym eliminowaniu odpadów. Pozwala na kompromisy i dla wielu osób jest idealnym etapem przejściowym w drodze do Zero Waste lub po prostu realnym sposobem na codzienne dbanie o środowisko.

Czy działania jednostki mają sens?

Ekologia to nie tylko odpowiedzialność konsumentów, ale i producentów. Obecne przepisy prawne są dostosowywane do globalnych wyzwań (np. opłaty produktowe, zakaz sprzedaży wybranych jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych, czy obowiązek prowadzenia ewidencji wytwarzanych odpadów).

Największe zmiany są nadal przed nami. Nadchodzące lata przyniosą wdrożenie systemu ROP (Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta), który obciąży producentów odpowiedzialnością za cały cykl życia produktów, w tym zagospodarowanie odpadów.

Jednak to nasze wybory kształtują rynek. Świadoma konsumpcja ma realny wpływ na planetę, a przy okazji na nasz domowy budżet. Szukaj inspiracji na blogach i w mediach społecznościowych, a swoimi działaniami zarażaj bliskich. Im nas więcej, tym większa zmiana.