Światowy Dzień Lasu Deszczowego 2026. Co warto wiedzieć?

Lasy deszczowe należą do najcenniejszych ekosystemów na Ziemi. Regulują klimat, magazynują ogromne ilości dwutlenku węgla i są domem dla milionów gatunków roślin oraz zwierząt. Ich znaczenie wykracza daleko poza miejsca, w których rosną, ponieważ wpływają na życie ludzi na całym świecie.

Co roku 22 czerwca obchodzimy Światowy Dzień Lasu Deszczowego. Tego dnia zwracamy szczególną uwagę na ich ochronę oraz przyszłość.

Czym są lasy deszczowe?

Lasy deszczowe są uznawane za jedne z najstarszych i najbardziej różnorodnych biologicznie ekosystemów świata. Są to gęste lasy występujące na obszarach, gdzie roczna suma opadów przekracza 2000 mm, a temperatura i wilgotność powietrza utrzymują się na wysokim poziomie przez cały rok. Występują przede wszystkim w strefie równikowej i międzyzwrotnikowej, choć istnieją również lasy deszczowe strefy umiarkowanej.

Największym lasem deszczowym na świecie jest Amazonia. Jej powierzchnia przekracza 6 mln km², a występuje tam około 10% wszystkich znanych gatunków roślin i zwierząt na Ziemi. Wiele z nich to gatunki endemiczne, czyli występujące naturalnie tylko na tym obszarze.

Czy wiesz, że…

Gleba w amazońskim lesie deszczowym jest zaskakująco uboga. Większość składników odżywczych nie znajduje się w ziemi, lecz w żywych roślinach i ściółce. Po wycięciu lasu gleba szybko traci żyzność.

Dlaczego lasy deszczowe są tak ważne?

Lasy deszczowe często nazywane są „płucami Ziemi”. Odpowiadają za około 20% fotosyntezy zachodzącej na lądach i magazynują ogromne ilości dwutlenku węgla, dzięki czemu pomagają spowalniać zmiany klimatu. Pełnią też ważną rolę w regulacji klimatu, wpływając na temperaturę i wilgotność powietrza zarówno w miejscach, w których rosną, jak i w odległych regionach świata.

Są domem dla milionów gatunków roślin i zwierząt, z których wiele nie występuje nigdzie indziej na świecie. To właśnie tam kryje się ogromna część nieodkrytej jeszcze przyrody, w tym gatunki o potencjalnym znaczeniu dla medycyny i nauki.

Nie można też pominąć ich roli w obiegu wody w przyrodzie. Dzięki parowaniu oraz transpiracji, czyli oddawaniu wody przez liście, do atmosfery trafiają ogromne ilości pary wodnej. W ten sposób wpływają na klimat oraz dostępność wody pitnej.

Zagrożenia – co niszczy lasy deszczowe?

Największym zagrożeniem dla lasów deszczowych jest wylesianie. Choć problem ten dotyczy wielu lasów na świecie, to właśnie lasy deszczowe są wycinane na dużą skalę. Według najnowszych danych World Resources Institute w 2025 roku zniknęło 4,3 mln hektarów pierwotnych lasów deszczowych (to obszar porównywalny z powierzchnią Danii). Oznacza to, że co minutę z mapy świata znikało średnio 11 boisk piłkarskich lasu.

Główną przyczyną wylesiania jest rozwój rolnictwa i hodowli zwierząt. Lasy przekształca się w pastwiska dla bydła oraz plantacje, na przykład soi, kukurydzy czy bananów. Prowadzi to nie tylko do utraty cennych ekosystemów, ale również do spadku bioróżnorodności i nasilenia zmian klimatu. Mimo że w niektórych krajach, zwłaszcza w Brazylii, udało się ograniczyć tempo wylesiania, globalne straty nadal pozostają wysokie.

Dodatkowym zagrożeniem są coraz częstsze i bardziej intensywne pożary. Wraz ze wzrostem średniej temperatury na Ziemi i nasilającymi się okresami suszy ogień rozprzestrzenia się coraz łatwiej. W 2025 roku pożary odpowiadały za około 42% światowej utraty pokrywy leśnej. Problem ten dotyka nie tylko Amazonii, ale również lasów Kotliny Konga, gdzie wylesianie i pożary prowadzą do zaniku siedlisk wielu gatunków, takich jak goryle, szympansy, okapi czy słonie leśne.

Co możemy zrobić dla lasów deszczowych?

Nasze codzienne wybory mają znaczenie. Kupując produkty z certyfikatami Rainforest Alliance lub FSC (Forest Stewardship Council), wspieramy firmy, które pozyskują surowce w bardziej odpowiedzialny sposób. Takie oznaczenia można znaleźć m.in. na kawie, herbacie, kakao, papierze czy produktach drewnianych.

Warto również ograniczać marnowanie żywności i wybierać produkty pochodzące ze zrównoważonych upraw. Warto również wspierać organizacje, które zajmują się ochroną lasów deszczowych i edukacją na temat zmian klimatu.

Duże znaczenie mają również działania rządów i firm. Tworzenie przepisów chroniących lasy, wspieranie zrównoważonego rolnictwa oraz odpowiedzialne prowadzenie firmy mogą skutecznie ograniczyć tempo wylesiania. Dzięki wspólnym działaniom mamy szansę zachować lasy deszczowe dla przyszłych pokoleń.